fbpx

Bestralen

Ik straal, jij straalt, wij bestralen. Radiotherapie of te wel bestraling vormt samen met chemotherapie en chirurgie 1 van de drie pijlers van de strijd tegen kanker. Maar… Wat is bestralen? Waarom wordt er bestraald en hoe werkt het?

(Geschreven vanuit het perspectief van een bestraalde borstkanker patiënt.)

foto positiefje stralen bij blog bestralen
Ik stuur je heel veel gezonde stralen!

Wat is bestralen?

Een ander woord voor bestralen is radiotherapie. Bestraling is een behandeling tegen kanker door middel van zeer gerichte, plaatselijke straling. De straling vernietigt kankercellen.

De straling maakt het DNA in de geraakte cel kapot, waardoor de cel niet meer kan delen en afsterft. En aangezien kankercellen sneller delen, zijn ze gevoeliger dan gewone cellen voor bestraling. Het DNA van kankercellen raakt zo sneller beschadigd, waardoor deze minder goed herstellen dan gezonde cellen en dus eerder afsterven.

Hoe ziet de voorbereiding voor het bestralen eruit?

Voor de bestraling is het belangrijk om het te bestralen gebied zo goed mogelijk in beeld te brengen, om de stralenbundels zo nauwkeurig mogelijk te richten. Deze voorbereiding bestaat uit de volgende stappen:

  • Het eventueel maken van een masker (alleen bij hoofd/hals bestraling).
  • Het maken van een planningsscan (CT/PET/MRI) om het te bestralen gebied te bepalen.
  • Het behandelteam maakt een bestralingsplan met behulp van de computer.
  • Voor bepaalde tumoren wordt eventueel een planningsvergelijking gemaakt. Hiermee wordt bepaalt of er voldoende voordeel wordt verwacht van de bestraling aan de hand van landelijk vastgestelde criteria.

Gesprek met de radioloog

Voor je aan het bestralingstraject kan gaan beginnen, krijg je eerst het gesprek met je radioloog. Hierin wordt het bovenstaande besproken worden. Tevens zal alles duidelijk worden uitgelegd.

Voorbereiden met radiotherapeutisch laborant

Daarna bereidt je samen met een radiotherapeutisch laborant de eerste sessie voor:

Tatoeages plaatsen
  • Het is erg belangrijk om op de juiste plek bestraald worden. Om deze plek iedere keer goed te vinden worden hele kleine puntjes op je lichaam getatoeëerd. Het personeel zal zien waar je bestraald moet worden. Het bestralingsapparaat zal ook binnen deze gemerkte plaats blijven. Deze kleine tatoeages mag je na het bestralen laten verwijderen door een dermatholoog.
breath-hold techniek, mocht je aan je linkerkant bestraald worden.
  • Als je aan je linkerborst bestraald moet worden, krijg je een “snorkel” aangemeten. Het ‘snorkelsysteem’ is bedacht om de adem precies op het juiste punt vast te houden. Dat vasthouden van de adem, op het punt dat de longen maximaal zijn uitgezet, gebeurt om het hart te beschermen. Meer afstand tussen de linkerborst en het hart verkleint de kans dat de straling het hart raakt en deze beschadigt.  Hulpmiddelen zijn daarbij de snorkel en de neusklem. De snorkel sluit af op het moment dat het juiste punt is bereikt. Doorademen kan dan niet meer, ook niet via de neus, vanwege de neusklem.
Oefenen met liggen
  • Als laatste helpt het personeel je mee op precies goed te liggen ten opzichte van je tatoeages en de bestralingskop. Het is fijn om dit in alle rust even samen gedaan te hebben.

Mijn ervaring met bestralen

Voor 16 bestralingen reed ik een periode iedere doordeweekse dag op en neer naar Leiden. Je mag met een taxi gaan, maar daar had ik niet voor gekozen.

De eerste keer, was ik best zenuwachtig. Weer een nieuw hoofdstuk waar ik aan moest gaan beginnen, met nieuwe informatie en indrukken. Ik kan nu uit ervaring zeggen dat het bestralen mij alles meegevallen is: ik voelde niets van de straling en het personeel was erg lief en stelde me iedere keer weer op mijn gemak.

Als ik aan de beurt was, mocht ik me uitkleden in een eigen kleedhokje. Met omslagdoek om liep ik achter de verpleegkundige aan naar het apparaat. Als ik op het bed was geklommen, begon het personeel me precies goed te leggen. Ik kreeg een kussen onder mijn benen, zodat ik wat aangenamer lag. Als mijn tatoes goed lagen ten opzichte van de kop, liep het personeel de kamer uit. Ze gingen naar een veilige ruimte om mij te begeleiden via de intercom. Na ongeveer 3 minuten een aantal keer stralen, was ik weer klaar en mocht ik me in mijn hokje omkleden. Ik reed dan met een heerlijk gevoel naar huis! Weer een knoeperd afstrepen doet goed.

Bijwerkingen

Bestraling kan zorgen voor verschillende bijwerkingen. Deze kunnen kort na de behandeling optreden, maar ook pas maanden of zelfs jaren later ontstaan. Dit laatste noemen we late bestralingsschade.

Bijwerkingen op korte termijn

Tijdens de bestraling of in de weken daarna kunnen klachten ontstaan. Deze bijwerkingen gaan meestal vanzelf over als het lichaam is genezen van de behandeling.

Bijwerkingen op korte termijn zijn:

  • Vermoeidheid
  • Irritatie van de huid, verkleuring van de huid.
  • Slikklachten en keelpijn. Deze klachten kunnen in de tweede helft van de bestraling ontstaan als de lymfeklieren rondom het sleutelbeen bestraald worden.
  • Kortademigheid en kriebelhoest

Late bestralingsschade

Bijwerkingen door bestraling kunnen ook pas maanden of jaren later ontstaan. Deze klachten gaan meestal niet meer over en noemen we late bestralingsschade. Het kan uit het niets optreden of door een operatie in het bestraalde weefsel. Bij late bestralingsschade kunnen de volgende klachten optreden:

  • Verandering aan de borst
  • Lymfoedeem
  • Huidproblemen
  • Stijve schouder of arm
  • Hartklachten

Laat ik deze berg met informatie nu maar eens afsluiten met een super zonnig, stralend en energiek nummer. Want ik weet hoe het is om eraan te moeten gaan beginnen. De onzekerheid en angst die aan je knaagt. Ik weet ook dat het belangrijk is om je gedachten even proberen te verzetten. Dat lukte mij het beste met muziek, daarom voeg ik muziek toe aan al mijn blogs. Van Jazz, Nederlandstalig naar Rap, disco, Franstalig, foute nummers, zomermuziek enz.

Voor nu het nummer van The Sunclub met Fiesta. Pak die zon en straal!

aanvullende informatie:

https://www.kanker.nl/artikelen/brochure-bestraling

https://patientenfolders.erasmusmc.nl/folders/radiotherapie_bij_borstkanker-veelgestelde-vragen-en-bijwerkingen.html

https://www.catharinaziekenhuis.nl/files/Patient/Patientenfolders/_ScreensPages/Behandelingen/RTH-010-Radiotherapie_bij_borstkanker.pdf

https://www.avl.nl/alles-over-kanker/overzicht-van-alle-behandelingen/radiotherapie-bij-borstkanker/

Over mijn en ervaringen die ik heb mogen maken tijdens het jaar van behandelingen en het jaar erna, heb ik het boek Rode tranen geschreven. Het is geestig, komisch en lachwekkend en soms zwartgallig, triest en verdrietig. Ondanks het zware onderwerp is het een zeer vermakelijk verhaal dat je niet meer los laat.

Wil je meer informatie over het boek, klik dan hier. Wil je de verkregen reviews lezen of wil je een stukje uit het boek lezen? Of koop het boek direct via onderstaande knoppen:

Schuiven naar boven